Veteriner Hekim Muhammet Nuri COŞKUN (TÜKDES İstanbul Şube Başkan Yardımcısı), Hayvan-İnsan Temaslı (Zoonotik) ve Vektörel hastalıkların risklerine ve korunma yöntemlerine dair bilgilendirme yaptı. Zoonotik hastalıklar omurgalı hayvanlardan temas ya da ürünlerle geçerken, vektörel hastalıklar kene, sivrisinek gibi omurgasızlar aracılığıyla taşınır.

Türkiye'de, 37'si bakteriyel, 29'u viral, 28'i paraziter olmak üzere toplam 107 ayrı zoonotik ve vektörel hastalık rapor edilmiştir.

Başlıca Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar ve Korunma Yolları

Aşağıda bazı önemli hastalıkların etken türü, bulaşma yolu ve korunma yöntemleri özetlenmiştir:

1. BRUSELLA / Malta Ateşi

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Bakteriyel, Zoonotik. Sığır, koyun, keçi gibi hayvanlara temas veya çiğ ürün tüketimi.

• Önemli Korunma Yolları: Süt ürünlerini pastörize ederek (en az 15 dakika kaynatarak) tüketmek. Hayvanlara eldivenle temas etmek.

• Belirtileri: Ateş, eklem ağrıları, iştahsızlık, kilo kaybı.

2. KUDUZ / Rabies

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Viral, Zoonotik. Virüs taşıyan memeli hayvanların (köpek, kedi, yarasa vb.) ısırması veya salyasının açık yaraya teması.

• Önemli Korunma Yolları: Evcil hayvanları aşılatmak. Şüpheli temasta bölgeyi bol sabunlu suyla yıkayıp tentürdiyotla temizledikten sonra acilen sağlık kuruluşuna başvurmak.

• Belirtileri: Baş ve kas ağrıları, ateş, ısırılan yerde uyuşma, ağızda köpürme, sudan korkma, saldırganlık.

3. KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ (KKKA)

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Viral, Vektörel/Zoonotik. Hyalomma cinsi kenelerin ısırması veya KKKA hastalarının vücut sıvılarıyla temas.

• Önemli Korunma Yolları: Kenelere yönelik önlemler almak, KKKA belirtisi olan hayvan ve insanlardan uzak durmak.

• Belirtileri: Yüksek ateş, baş ağrısı, halsizlik, kas ve eklem ağrıları, deride yaygın kanamalar.

4. KİST HİDATİK / Kistik Ekinokokkoz

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Paraziter, Zoonotik. Köpek dışkısı yoluyla atılan tenya yumurtalarının ağız yoluyla alınması sonucu karaciğer, akciğer gibi organlarda kist oluşumu.

• Önemli Korunma Yolları: Sebzeleri iyi yıkamak. Kasaplık hayvanlardaki kistli dokuları imha etmek. Köpeklere koruyucu tenya ilacı kullanmak.

• Belirtileri: Genellikle şikâyete neden olmaz, büyük kistler sağ tarafta hafif ağrı ve dolgunluk hissi verebilir.

5. HANTA VİRÜS HASTALIĞI

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Viral, Zoonotik. Fare/köstebek ısırığı, idrar/dışkı teması veya bu atıkların kurumuş halinin solunum yoluyla alınması.

• Önemli Korunma Yolları: Fare mücadelesi yapmak, yemekleri kapalı muhafaza etmek, el hijyeni.

• Belirtileri: Ateş, şiddetli baş ve kas ağrıları, kanama, böbrek ve solunum rahatsızlıkları.

6. TOKSOPLAZMA

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Paraziter, Zoonotik. Kedilerin dışkısı yoluyla yayılan parazit yumurtalarının alınması. Gebelik sürecinde bebeğe bulaşabilir.

• Önemli Korunma Yolları: Kedi kumu temizlerken eldiven giymek, elleri iyi yıkamak, çiğ et tüketmemek.

• Belirtileri: Ateş, halsizlik, lenf yumrularında büyüme. Hamilelerde düşüklere, retinaya yerleşirse görme kaybına sebep olabilir.

7. ŞARBON / Antraks

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Bakteriyel, Zoonotik. Şarbonlu veya hastalıktan ölmüş hayvanlara temas ya da az pişmiş et tüketimi.

• Önemli Korunma Yolları: Çiğ veya az pişmiş et yemeklerinden uzak durmak. Hayvan postu/kılından yapılmış eşyalardan kaçınmak.

• Belirtileri: Ateş, göğüs ve kas ağrısı, nefes almada güçlük, deri lezyonları, kanlı ishal.

8. BATI NİL VİRÜSÜ HASTALIĞI

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Viral, Vektörel. Virüsü taşıyan kuş/atları ısıran sivrisineğin insanı ısırması.

• Önemli Korunma Yolları: Sivrisineklere yönelik önlemler almak.

• Belirtileri: Vakaların %20'sinde ateş, baş ve eklem ağrıları, kusma. %1'i menenjit ve felç ile sonuçlanabilir.

9. SALMONELLOZ

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Bakteriyel, Zoonotik. Dışkı ile kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi (özellikle çiğ sebze/meyve ve kontamine su).

• Önemli Korunma Yolları: Hijyen tedbirleri önemlidir.

• Belirtileri: İshal, ateş ve mide krampları (genellikle yedi gün içinde kendiliğinden geçer).

10. TULAREMİ / Avcı Hastalığı

• Etken Türü ve Bulaşma Yolu: Bakteriyel, Zoonotik/Vektörel. Tavşan, fare, sincap teması, kirli su kullanımı veya kene/sivrisinek ısırığı.

• Önemli Korunma Yolları: Kaynağı bilinmeyen suları kaynatarak tüketmek.

• Belirtileri: Ani yüksek ateş, üşüme, halsizlik, lenf yumrularında şişme, eklem ağrısı.

Veteriner Hekim Coşkun, hayvan veya vektörlerle temas sonrası şüphelenilen herhangi bir sağlık problemi durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı.